Projecten

Artikelen schrijven, afbeeldingen genereren en bestanden samenvatten: de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie zijn eindeloos en nemen veel werk uit handen. Om deze ontwikkelingen bij te benen, is het noodzakelijk om op de hoogte te zijn van de laatste digitale ontwikkelingen en technologieën. Toch moeten we volgens ADS&AI-docent Vikram Radhakrishnan niet alleen de aandacht vestigen op het vergaren van kennis, maar ook een kritische blik werpen op wat we dreigen te verliezen. Een opgave die niet alleen bij het individu ligt, maar bij de samenleving als geheel.

Het is dan ook belangrijk om burgers (digitale) vaardigheden bij te brengen, die noodzakelijk zijn om zich staande te houden ten tijde van deze ingrijpende transformatie. Want hoewel kunstmatige intelligentie aanzienlijke voordelen kent, gaat het ook gepaard met vele risico’s. Zo waarschuwt Vikram voor het fenomeen cognitive offloading, waarbij mensen steeds vaker hun denkwerk uitbesteden aan AI-systemen en antwoorden klakkeloos overnemen. ''Mensen leren hierdoor niet meer hoe ze daadwerkelijk moeten leren'', aldus Vikram.

Over de voor- en nadelen van kunstmatige intelligentie valt dan ook te discussiëren, maar dat de ontwikkelingen geen halt meer toegeroepen kunnen worden, staat volgens hem als een paal boven water: ''AI is een soort runaway train. We kunnen de ontwikkeling hiervan niet tegengaan, maar kunnen mensen wel bijbrengen hoe kunstmatige intelligentie werkt. Zo leren ze beter omgaan met de mogelijkheden en beperkingen hiervan''.

Niet alleen gebruiken, maar begrijpen
Het primair en voortgezet onderwijs kan hierin een belangrijke rol vervullen door leerlingen digitale basisvaardigheden bij te brengen. Zo leren zij al op jonge leeftijd omgaan met apparaten als computers, tablets en smartphones en leggen ze een stevige basis voor het gebruik van nieuwe technologie. Zonder die basis wordt het lastig om de digitale transitie bij te blijven en om innovaties vaardig en kritisch te gebruiken. Volgens Vikram is het bovendien belangrijk dat mensen begrijpen wat technologie doet en waar de beperkingen liggen. "Ik denk dat iedereen een basisbegrip moet hebben van hoe AI werkt, zodat technologie geen magie blijft."

Een mogelijkheid om dit te realiseren, is door programmeeronderwijs een prominentere plek toe te kennen binnen het voortgezet onderwijs. Het achterliggende idee daarbij is niet zozeer om meer softwareontwikkelaars te werven, maar wel om de digitale geletterdheid van de nieuwe generaties te vergroten. Door leerlingen al op jonge leeftijd kennis te laten maken met programmeren, vergaren zij de benodigde technische kennis om grip te krijgen op kunstmatige intelligentie. Vikram: "We moeten begrijpen waarom een model een voorspelling heeft gemaakt, in plaats van het als een black box te behandelen."

Leren denken in een wereld vol AI
Om dit te kunnen doen, is het noodzakelijk om meer aandacht te besteden aan de ontwikkeling van kritisch denkvermogen. Daarvoor hoeft het onderwijsprogramma volgens Vikram niet volledig op de schop. Een vak dat al op het lesrooster staat, kan hierin namelijk een grotere rol spelen: wiskunde. ''Wiskunde leert je hoe je problemen kunt oplossen, opsplitsen in stukjes en kunt aanpakken'', zegt Vikram: ''Die manier van denken helpt je om gegenereerde informatie te beoordelen, patronen te herkennen en bewuste keuzes te maken.'' Hierdoor wordt het ook makkelijker om hallucinaties te herkennen: situaties waarin een model overtuigende, maar onjuiste informatie genereert.

Techniek, ethiek en communicatie
Ook binnen de opleiding ADS&AI staat deze vaardigheid centraal. Zo leren studenten niet alleen hoe ze modellen moeten bouwen, trainen en evalueren, maar ook om hier verantwoord mee om te gaan. Daarmee wil de opleiding voorkomen dat toekomstige professionals blind vertrouwen op AI-systemen. Vikram: ''Een van de grootste risico’s is dat mensen steeds minder voor zichzelf nadenken.''

Tegelijkertijd blijft het onderwijs dat wordt aangeboden door De Haagse Hogeschool in de Factory niet beperkt tot technische vakken. Minstens zoveel aandacht wordt besteed aan ethische vraagstukken en communicatieve vaardigheden. Juist het kunnen vertalen van technische vraagstukken naar begrijpelijke taal, is iets waar de arbeidsmarkt vandaag veel baat bij heeft. Vikram: ''Er valt online genoeg kennis te vergaren over kunstmatige intelligentie, maar het overbrengen hiervan is een vak apart. Juist aan die overlap hebben we vandaag de dag een tekort.''

Waar onderwijs en praktijk samenkomen
Om ervoor te zorgen dat deze kennis niet alleen binnen de opleidingsmuren blijft, werken studenten ADS&AI nauw samen met bedrijven in en buiten het Park, overheden en kennisinstellingen. Zo ontwikkelden studenten bijvoorbeeld een model voor de Gemeente Zoetermeer dat kan voorspellen welke bomen meer water nodig hebben en werkte een groep aan een predictive app waarmee afvalstromen tegengegaan kunnen worden. Juist die samenwerking is volgens Vikram erg belangrijk: ''Als we de connectie met de praktijk niet opzoeken, bestaat het risico dat we iets anders leren dan wat de samenleving nodig heeft.''

Ook voor bedrijven kent dit vele voordelen. Zo kunnen organisaties bijvoorbeeld op een laagdrempelige manier nieuwe AI-toepassingen verkennen zonder direct grote investeringen te doen. Daarnaast beschikt de nieuwe lichting IT-talent over kennis van actuele technologieën, modellen en theorieën die soms nog niet volledig zijn doorgedrongen tot organisaties. Een samenwerking kan daarmee niet alleen helpen om nieuwe toepassingen te verkennen, maar bedrijven ook in contact brengen met de experts van morgen. Wie vandaag met een student samenwerkt, kan morgen zomaar een nieuwe collega rijker zijn.

Klaar voor de digitale toekomst
De manier waarop de opleiding is opgebouwd, sluit naadloos aan bij de uitgangspunten van de Week van de Digitalisering, waarin kennisuitwisseling en samenwerking belangrijke pijlers vormen. Tegelijkertijd speelt ADS&AI in op een groeiende maatschappelijke behoefte: het opleiden van professionals die technologische ontwikkelingen niet alleen kunnen volgen, maar ook kunnen vormgeven en uitleggen. In een arbeidsmarkt waar goed opgeleid IT-talent schaars is, zijn die vaardigheden onmisbaar.

Benieuwd hoe de opleiding studenten voorbereidt op deze digitale toekomst? Bezoek dan de Open Dag op zaterdag 7 november en ontdek wat de opleiding ADS&AI jou kan bieden. Vikram en zijn studenten praten je graag bij. 

Wil je geen opleiding volgen, maar heb je wel de behoefte om meer te weten te komen over de invloed van AI op de creatieve sector? Op dinsdag 27 oktober organiseert Vikram een nieuwe editie van 'Pie & AI' in de Dutch Innovation Factory. Ontdek meer en schrijf je in.

Dit artikel is gepubliceerd in de Week vd Digitalisering (18 t/m 25 september 2026) dat is geïnitieerd door NLdigital en Digital Holland. Tijdens deze week komen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samen voor een digitaal sterker Nederland.