Nieuws

Armen hoog in de lucht, kreten van plezier en een lach van oor tot oor. Ondanks dat Kristian (19 jaar) niet kan praten en weinig controle heeft over zijn bewegingen, is de blijdschap in de hele kamer te voelen. Voor het eerst in hun leven kunnen Kristian en zijn speelmaatje Daan, die beiden worden uitgedaagd door bewegingsbeperkingen, zelfstandig hun favoriete bordspel Keezen spelen. Het enige verbeterpunt? “Volgende keer moet ik winnen”, grapt Kristian.

Kristian en Daan hebben beide Cerebrale Parese, waardoor zij lichaamsdelen niet of nauwelijks kunnen gebruiken. Beide maken hierdoor gebruik van een rolstoel, maar dit betekent niet dat ze in beperkingen denken. Een van hun grote hobby’s is gezelschapsspelletjes spelen: Regenwormen, Ganzeborden, het Keezenspel, noem maar op. Maar een dobbelsteen gooien, pionnen verplaatsen of een kaart pakken? Dat lukt de mannen niet. 

Daarom klopte Rijndam Revalidatie, waar Kristian en Daan in behandeling zijn, aan bij het Experimenteerhuis met de vraag: hoe kunnen we er nou voor zorgen dat mensen als Kristian en Daan ook zelfstandig kunnen meespelen, zonder afhankelijk te zijn van hulp? Vier maanden lang gingen studenten en scholieren van verschillende opleidingen en verschillende niveaus met dit vraagstuk aan de slag.

Verschillende wensen
Eén van de groepen was de groep van de tweede-, derde- en vierdejaars HBO-ICT-studenten van De Haagse Hogeschool Xarno, Freek, Tim, Guido en Tom. Vanuit hun visie dat technologische innovatie de maatschappij inclusiever moet maken, ontworpen zij een hybride en volledig toegankelijke versie van het bordspel Keezen. Op een mooie lentedag in juni gingen zij langs bij de school van Kristian en Daan om het spel te testen.

De oplossing is meerdelig, want beide mannen hebben verschillende behoeften. Daan kan nog wel zijn handen gebruiken, maar mist fijne motoriek. Voor Kristian is dat anders, hij mist armkracht dus zal alles met zijn ogen moeten besturen. Daarom heeft het studententeam passende oplossingen bedacht voor beide heren, die in één Keezenspel tegelijk te gebruiken zijn. Zo kunnen Kristian en Daan beide op hun eigen manier tegen elkaar – maar ook tegen anderen die wel op de reguliere manier het spel kunnen spelen – een potje doen.

De twee oplossingen
Voor Daan hebben de studenten knoppenkasten ontwikkeld die in verbinding staan met het speelbord en een flippydesk, zo een waar vroeger op treinstations bestemmingen werden getoond. Daan herkent het gelijk: “Dat hebben ze ook op het vliegveld in Londen!”, deelt hij enthousiast. Op de flippydesk is je ‘hand met kaarten’ te zien, waarbij elk paneeltje een speelkaart representeert. Na de uitleg worden beide knoppenkasten getest en blijkt de tweede versie, met een rechte afloop en een groot bedieningsvlak, het prettigst te werken. In plaats van speelkaarten te moeten pakken of een pion handmatig te verplaatsen, kan Daan door op de knoppen te drukken kaarten spelen en pionnen op het digitale speelbord vooruitzetten.

Voor Kristian is een digitale tool ontwikkeld die hij speelt op het scherm dat aan zijn rolstoel is bevestigd en waarmee hij ook communiceert. Deze app is verbonden met hetzelfde speelbord en compleet met oogbesturing te spelen. Door te kijken naar kaarten en naar pionnen op zijn scherm, kan hij kiezen wat hij speelt. Alle keuzes die hij maakt, worden doorgestuurd naar het bord, waarop live te zien is waar de pionnen zich bevinden.

“De geniepige kunstjes nog leren”
De kers op de taart is dat al deze innovaties (het fysieke speelbord, de flippydesk, knoppenkasten en de app) met elkaar verbonden zijn. Hierdoor synchroniseren fysieke acties op het bord en digitale interfaces live en zonder vertraging met elkaar. Wat dit inhoudt? Dat verschillende speelwijzen (die van Kristian, die van Daan en die van een reguliere speler) met z’n allen tegelijk een potje kunnen Keezen.

Kristian kan zijn geluk niet op en bedankt de studenten via zijn communicatietool, die hij ook met oogbesturing bedient. “Bedankt voor het leuke spel”, is op zijn scherm te lezen. Ook de studenten zijn blij: “Het was een flinke leercurve waarin we als groep diep in Python, JavaScript en complexe hardware-integratie zijn gedoken. Maar het moment dat alles samenvalt in één soepel werkend systeem, is onbeschrijfelijk gaaf!” Het enige wat nu nog te doen staat, is voor de studentengroep de laatste puntjes op de i zetten en voor Kristian en Daan heel veel oefenen. “Jullie konden altijd alleen maar meekijken en hebben het nog nooit zelf gespeeld, dus jullie moeten de tactiek en vooral de geniepige kunstjes nog leren,” knipoogt de zorgbegeleider naar de mannen.

Gewoon meespelen, ook al is dat ongewoon
Naast de innovaties van de studenten HBO-ICT, werkten ook studenten en scholieren van mboRijnland (Maatschappelijke zorg), Melanchthon Bergschenhoek en Veurs Lyceum aan oplossingen voor Kristian en Daan. Op de afgelopen Expo presenteerden zij hun slimme speeloplossingen, zoals een compleet ooggestuurde variant van het spel Regenwormen en een magnetische pion op het Ganzenbord die met een computertje en tandwielsysteem kan worden verplaatst.

Projectleider Experimenteerhuis, Arianne Riedijk, is bijna vol ongeloof van trots: "Dat je in één semester een werkend spel met oogbesturing kunt ontwikkelen, gaat echt mijn pet te boven. En dat je die oplossing vervolgens samen met Kristian en Daan kunt testen, onder begeleiding van hun zorgbegeleider, is het mooiste scenario dat je kunt bedenken."

Ook Wendy de Groot, projectleider Match-IT, die heeft geholpen de samenwerkende partijen bij elkaar te krijgen, ziet hoe bijzonder dit is: "Wat ik zo mooi vind, is dat alle oplossingen totaal verschillend zijn. De ene is digitaal, de andere juist fysiek. Iedere groep keek vanuit een andere invalshoek naar dezelfde uitdaging. Dat is precies de kracht van samenwerken met verschillende niveaus en opleidingen. Maar wat al die oplossingen gemeen hebben, is dat de studenten nooit uit het oog zijn verloren waar het echt om draait: samen een spel kunnen spelen."

Want uiteindelijk is dat waar het allemaal om draait. Dat mensen zoals Kristian en Daan ook mee kunnen doen. Gewoon, samen spelen. Hoe ongewoon de manier waarop dan ook is.

Wil jij ook onderdeel worden van dit soort ongewone innovaties in welzijn en zorg? Meedoen met een volgende challenge, een vraagstuk inbrengen of een innovatie testen? Neem contact op met Arianne Riedijk om de mogelijkheden te bespreken.